Το πατριαρχικό ύφος ψαλσίματος

Ο πάνσεπτος Πατριαρχικός ναός είναι ο τηλαυγής λατρευτικός φάρος της Ορθοδόξου Εκκλησίας στον οποίο τηρείται με ακρίβεια η τυπική τάξη και παράδοση από τα χρόνια προ της Αλώσεως μέχρι σήμερα. Οι πατριαρχικοί χοροί όντας φορείς μια μακραίωνης παράδοσης διακράτησαν ότι παρέλαβαν από τους προκατόχους τους, μεταφέροντας στους συγχρόνους τους, όσα η πείρα των αιώνων δοκίμασε και καθιέρωσε. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται διαδοχικά το πατριαρχικό ύφος που είναι άγραφο, απλό, μυστικοπαθές και μεταδίδεται με την ακοή. Με αυτές τις λίγες σκέψεις βλέπει κανείς με την φαντασία του και ακούει τις μεγάλες μορφές που εκόσμησαν τα πατριαρχικά αναλόγια όπως ήταν ο κλασσικός Πέτρος ο Πελοποννήσιος, ο «εκκλησιαστικός» Ιάκωβος ο Πρωτοψάλτης, οι μεγάλοι του 19οι αι. Γρηγόριος Πρωτοψάλτης ο μεταρρυθμιστής, ο Κωνσταντίνος Πρωτοψάλτης, ο Γεώργιος Βιολάκης και οι σύγχρονοι Κωνσταντίνος Πρίγγος και Θρασύβουλος Στανίτσας.

Τα πατριαρχικά αναλόγια αποτελούν μουσικοδιδασκαλείο τόσο για τους φτασμένους ψάλτες αλλά και για τον αρχάριο και τα μικρά παιδιά που κανοναρχούν και συναγωνίζονται το ένα το άλλο για το ποιός θα πεί το «Κέλευσον». Πράγματι στα παιδιά κρίνεται το μέλλον και η ελπίδα της συνέχειας αυτής της μεγάλης παράδοσης και η συμβολή τους στους πατριαρχικούς χορούς είναι μεγάλη. Ας σημειωθεί ότι ο νυν Άρχων Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Λεωνίδας Αστέρης υπήρξε κανόναρχος του αείμνηστου Κωνσταντίνου Πρίγγου και απ αυτόν πήρε τα πρώτα ψαλτικά πατήματα. Καθένα από τα παιδιά είναι ένας μικρός ψάλτης και μια μεγάλη ελπίδα.

http://www.pemptousia.gr/2015/02/to-patriarchiko-ifos-psalsimatos/

Βυζαντινά Μελωδήματα-Φώτιος Τζανίδης

Την παγκόσμιον δόξαν Ιακώβου πρωτοψάλτου

Ψάλλει ο πρωτοψάλτης Δημήτριος Νεραντζής συνοδεία ισοκρατήματος.

Κουβανοί και Κολομβιανοί ψέλνουν στα αρχαία ελληνικά ύμνους της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Κούβα.

    


https://ierapostoli.wordpress.com/2015/02/09/cuba_orthodox_ellopia_krikeli/

http://yiorgosthalassis.blogspot.com/2015/02/blog-post_919.html

Βυζαντινά μελωδήματα-π. Λάζαρος Καρανδρέας

Βυζαντινά Μελωδήματα-Μανώλης Δασκαλάκης

Η πρώτη σχολή βυζαντινής μουσικής στην Εκκλησία της Αλβανίας

Σημαντικό γεγονός για την λειτουργική αυτοτέλεια της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας αποτελεί η Σχολή Βυζαντινής Μουσικής. Ποιμαντική μέριμνα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αλβανίας κ.κ. Αναστασίου ήταν η ίδρυση και λειτουργία της Σχολής με σκοπό τον καταρτισμό νέων ανθρώπων στο έργο του ψάλτου και την πλήρωση των θέσεων από κατηρτισμένους τεχνίτες της ψαλτικής που θα μεταδώσουν την τέχνη τους και σε άλλους. Η Σχολή λειτουργεί από τριετίας και έχει ήδη τους πρώτους αποφοίτους της. Σημειωθήτω ότι ο αλβανικός λαός φημίζεται για την καλλιφωνία του και την έφεσή του στη μουσική, στοιχεία που δίνουν προοπτική στο έργο της Σχολής.

Την Σχολή διευθύνει ο Θεόδωρος Πέτση, μαθητής των Γρηγορίου Αναστασίου και μακαριστού Λυκούργου Αγγελόπουλου. Στους διδάσκοντες είναι επίσης ο αρχιμ. Ιουστίνος Ανθιμιάδης, ο Στέφανος Ζούπα, ενώ διδάσκουν εκτάκτως ο π. Σπυρίδων Κοστόλη, ο Χαράλαμπος Τερζίου και Ιωάννης Μένη, μαθητές του Σπυρίδωνα Παυλάκη. Οι σπουδαστές της σχολής είναι ηλικίας από 18 έως 45 ετών και προέρχονται από διαφορετικές πόλεις της Αλβανίας. Η φοίτηση, διαμονή και διατροφή των σπουδαστών είναι δωρεάν και τα μαθήματα γίνονται 4 ώρες καθημερινά από Δευτέρα έως Παρασκευή. Η διδασκαλία διεξάγεται στο κτιριακό συγκρότημα «Θαβώρ» σε ειδυλιακή τοποθεσία των Τιράνων.

Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ.κ. Αναστάσιος έχει τονίσει επανειλημμένα ότι πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των ψαλτών, όχι μόνο στα Τίρανα, αλλά και σε ολόκληρη την Αλβανία και να συγκροτηθούν χοροί ψαλτών, επειδή μια χορωδία συμβολίζει την φωνή του λαού και μέσω αυτής μπορούν οι πιστοί να αισθάνονται βαθύτερα τη Θεία Λειτουργία.

http://www.pemptousia.gr/2015/01/i-proti-scholi-vizantinis-mousikis-stin-ekklisia-tis-alvanias/

Βυζαντινά Μελωδήματα-Άγγελος Γκάγκος

Βυζαντινά Μελωδήματα-Νικόλαος Κολοβός

Μοναδική κινηματογραφική ταινία γυρισμένη το 1953(!) στο Άγιοv Όρος

Βυζαντινά Μελωδήματα - Αστέριος Δεβρελής

Θρασύβουλος Στανίτσας, Τα άγια Θεοφάνεια

 

Ζωνταντή ηχογράφηση από τον Ι.Ναό Αγίου Δημητρίου Αμπελοκήπων Αθήνα - 6 Ιανουαρίου 1967.

http://thriskeftika.blogspot.gr/2015/01/blog-post_47.html

Η ημέρα που πέρασε ψάλλοντας στην αιωνιότητα ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης…

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

 (Σκιάθος, 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος, 3 Ιανουαρίου 1911)

ο Θεός να αναπαύει την ψυχή σου.

********************************************************************

Για τον θάνατό του…

Ο δε θάνατός του συνέβη ως εξής: Ησθένησε την 29ην Νοεμβρίου του 1910. Την τρίτην ημέραν της ασθενείας του ελιποθύμισε. Όταν δε συνήλθε, “Τι μου συνέβη;” είπε, “Δεν είναι τίποτε/ μια λιποθυμία μικρά” του είπον αι περιστοιχίζουσαι αυτόν τρεις αδελφαί του. “Τόσα έτη”, λέγει ο Αλέξανδρος, “εγώ δεν ελιποθύμισα/ δεν εννοείτε ότι αυτά είναι προοίμια του θανάτου μου; Φέρετε αμέσως τον παπά και μην αναβάλλετε”.

Εθρήνουν τότε αι αδελφαί του, ο δε Παπαδιαμάντης βλέπων αυτάς και συλλογιζόμενος ότι εάν αποθάνη δεν έχουσιν άλλον βοηθόν και συντηρητήν, ταις απέτεινε τους εξής παρηγόρους λόγους: “Έχω καλούς φίλους, οι οποίοι θα εκδώσουν τα έργα μου/ ησυχάσατε φιλόστόργές μου αδελφές”.

Μετ’ ολίγον κληθέντες ήλθον συγχρόνως και ο ιερεύς  και ο ιατρός. Ο Παπαδιαμάντης προ πάντων ήτο χριστιανός και χριστιανός ευσεβής, Μόλις λοιπόν είδε τον ιατρόν, είπε εις αυτόν/ “Τι θέλεις εσύ εδώ;” “Ήρθα να σε ιδώ” του λέγει ο ιατρός. “Να ησυχάσης” του λέγει ο ασθενής “εγώ θα κάμω πρώτα τα εκκλησιαστικά (δηλ. θα επικαλεσθώ την βοήθειαν του Θεού) και ύστερα ναρθής εσύ”.

- “Ήθελα να κάμω το παλληκάρι” έλεγε κατά το διάστημα της ασθενείας του “αλλά την έπαθα”. – “Άμα λείψω απ’ αυτόν τον κόσμον, τότε θα καταλάβουν πόσον χρήσιμος είμαι”, έλεγε κατά τας προ του θανάτου του ημέρας. Είχε σώας τα φρένας του μέχρι τέλους και επεθύμει να συγγράψη διήγημά τι.

Ο νους του μέχρι της τελευταίας του αναπνοής ήτο αφιερωμένος εις τον Θεόν. Μόνος του ολίγας ώρας πριν αποθάνη έστειλε να κληθή ο ιερεύς δια να κοινωνήση. “Ξεύρεις! μήπως αργότερα δεν καταπίνω!” έλεγε.

- Ήτο παραμονή του θανάτου του και ως τις ειρωνεία του ανηγγέλη η απονομή της παρασημοφορίας του δια του Σταυρού του Σωτήρος.

- Την εσπέραν της 2ας Ιανουαρίου, παραμονήν του θανάτου του, “Ανάψτε ένα κηρί”, είπε, “φέρτε μου ένα βιβλίο” (Σημ. δηλ. εκκλησιαστικόν βιβλίον). Το κηρίον ηνάφθη. Επρόκειτο δε να έλθη και το βιβλίον. Αλλά πάλιν αποκαμών ο Παπαδιαμάντης είπε/ “Αφήστε το βιβλίο/ απόψε θα ειπώ, όσα ενθυμούμαι απ’ όξω”. Και ήρχισε ψάλλων τρεμουλιαστά “Την χείρα σου την αψαμένην” (Σημ. Είναι τούτον τροπάριον εκ των Ωρών της παραμονής των Φώτων). Αυτό ήτο και το τελευταίον ψάλσιμον του Παπαδιαμάντη, διότι την ιδίαν νύκτα κατά  την 2αν μετά το μεσονύκτιον ώραν εξημέρωνε η 3η Ιανουαρίου παρέδωκεν την ψυχήν εις χείρας του Πλάστου.

                                                              (Απόσπ. επιστολής Γ.Ρήγα στον εκδότη Δικαίο,

                                                               Αλ. Παπαδ. ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ, σελ. 218-9,  “Δόμος)

(από το ημερολόγιο του 1998 (εκδόσεις Διάμετρος) στη σειρά “Συγγραφείς στο χρόνο”)

http://yiorgosthalassis.blogspot.com/2015/01/blog-post_97.html

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ - «Κωνσταντίνος Πρίγγος» (Ανδρέας Λ. Παπανδρέου, 25/12/94)

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015

http://athanasiosmytilinaios.blogspot.gr/2014/12/2015.html

Κωδωνοκρουσίες από τον Ιερό Ναό του Πρωτάτου, Καρυές Αγίου Όρους

Θρασύβουλος Στανίτσας - Ιδιόμελα Ωρών Χριστουγέννων 24-12-1959

Ο μελωδός Παρθένιος Μετεωρίτης

Ο Παρθένιος ο Μετεωρίτης υπήρξε μουσική προσωπικότητα της θεσσαλικής ψαλτικής παράδοσης και Ηγούμενος της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Μεγάλου Μετεώρου. Σε μουσικούς κώδικες του 18ου αι. σημειώνεται το όνομά του ως: «μουσικωτάτου κυρ Παρθενίου του Μετεωρίτου εκ της πόλεως Τρίκκης και ηγουμένου της μονής Μετεώρου». Μουσικές συνθέσεις του διαδόθηκαν πρωτίστως στο Άγιον Όρος και αλλού. Τα μελουργήματά του θεωρούνται σπουδαίο απόκτημα της μεταβυζαντινής ψαλτικής.
http://www.pemptousia.gr/2014/12/parthenios-meteoritis/

Βυζαντινά μελωδήματα-Θρασύβουλος Παπανικολάου

Βυζαντινά Μελωδήματα-Παντελής Τερεζάκης

Ωδές Δωδεκαημέρου, Χορός «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» υπό Ζαχαρία Πασχαλίδη

Πρόκειται για Χριστουγεννιάτικη συναυλία του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός» υπό την χοραρχία του μακαριστού Ζαχαρία Πασχαλίδη. Μονωδός είναι ο μακαριστός Αναστάσιος Παραστατίδης, πρόεδρος του σωματείου τα χρόνια εκείνα και πρωτοψάλτης του Ι. Ν. Τριών Ιεραρχών Θεσσαλονίκης, όπου έλαβε χώρα η συναυλία. Το video μεταδόθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό 4Ε σήμερα το μεσημέρι.

https://www.youtube.com/user/ybulbu/videos

ΓΙΑ ΤΗ ΨΑΛΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ

     


"Ψαλτικές περιηγήσεις" ραδιοφωνική εκπομπή στην Πειραϊκή Εκκλησία 91,2 FM

Πατριαρχική ψαλτική παράδοση

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Λεωνίδας Αστέρης, δηλαδή ο Πρωτοψάλτης στον δεξιό χορό του πάνσεπτου Πατριαρχικού Ναού του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, είναι ο εκφραστής και συνεχιστής ενός θεσμού και μιας ψαλτικής παράδοσης ισόχρονης με το θεσμό του Πατριαρχείου. Με την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές και στους πατριαρχικούς χορούς ψαλτών. Αυτό που θα μείνει ασάλευτο είναι το λεγόμενο ύφος της μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας που διατηρείται δια ζώσης φωνής μέχρι σήμερα. Την παράδοση αυτή διακονεί ο Λεωνίδας Αστέρης με τη τέχνη του και το παράδειγμά του.

Ο Λεωνίδας Αστέρης γεννήθηκε στην πάλαι ποτέ μεγαλώνυμη Κοινότητα του Γαλατά Κωνσταντινουπόλεως το 1936, όπου και άρχισε την μουσική του σταδιοδρομία πεντάχρονος στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου ως Κανονάρχης. Μαθήτευσε παρά του καλλιφώνου και μύστου της παραδόσεως αειμνήστου Πρωτοψάλτου Παναγιώτου Κωνσταντινίδου. Δεκαετής και δεκατριετής προσελήφθη από τον Άρχοντα Λαμπαδάριο Θρασύβουλο Στανίτσα και από τον Άρχοντα πρωτοψάλτη Κωνσταντίνο Πρίγγο στον Πατριαρχικό Ναό. Ο Λεωνίδας Αστέρης είναι απόφοιτος του Ωδείου Λυρικής Σκηνής και Τέχνης και πρωταγωνιστής της Λυρικής Κωνσταντινουπόλεως από το 1969 μέχρι σήμερα. Ερμήνευσε πάμπολλα έργα του γερμανικού και ιταλικού ρεπερτορίου. Επίσης, σπούδασε στην Μοζάρτιον Σχολήν της πόλεως Σάλτσμπουργκ σε μεγάλους διδασκάλους του άσματος (Σράϊρερ, Ντίσκαου). Βραβεύθηκε σε διαγωνισμό με το Βραβείο Καρλ Ορφ με την προσωπικήν του συναυλία στον Ναό του Αγίου Βλασίου. Δίδαξε στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας το ζωτικό για τους ιεροψάλτας μάθημα, ορθοφωνία και τεχνική καλοφωνίας.

http://www.pemptousia.gr/2014/12/patriarchiki-psaltiki-paradosi/

Οι φίλοι από το Κονγκό που ψέλνουν ελληνικούς βυζαντινούς ύμνους (ΒΙΝΤΕΟ)

Κάνουν τον γύρο της Αφρικής, ψέλνοντας Βυζαντινούς Ύμνους στα ελληνικά. Δεν είναι Έλληνες, ούτε έχουν σχέση με την Ελλάδα. 

Είναι οι Κοσμάς Ιλούνγκα και Δημήτρης Μπούα, είναι Ορθόδοξοι από το Κονγκό και έμαθαν να διαβάζουν ελληνικά λόγω της αγάπης τους για την Βυζαντινή μουσική.

Δείτε τι δήλωσε ο Κοσμάς Ιλούνγκα στο New Greek TV, αλλά και τις ερμηνείες τους, που εντυπωσιάζουν.

«Κάποιοι όταν με βλέπουν και με ακούν λένε πως δεν μπορούν να πιστέψουν ότι ένας Αφρικανός ψέλνει Βυζαντινή μουσική. Κι όμως, εγώ αυτό κάνω. Ό,τι μου έδωσε την ευκαιρία ο Θεός να κάνω». Τα λόγια αυτά ανήκουν στον Κοσμά Ιλούνγκα (πλήρες όνομα: Κοσμά Τσαφού Ιλούνγκα), από την Δημοκρατία του Κονγκό, ο οποίος μας κίνησε το ενδιαφέρον, λόγω της δραστηριότητάς του στον τομέα της Βυζαντινής Μουσικής.

Ο Κοσμάς γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Κονγκό, από Ελληνορθόδοξους γονείς. Η εμπειρία του στην Ορθόδοξη Εκκλησία τον έκανε να αγαπήσει τους βυζαντινούς ύμνους και να τους κάνει αντικείμενο των σπουδών του για τρία ολόκληρα χρόνια. Σήμερα, σε συνεργασία με τον – επίσης Κονγκολέζο – συνάδελφό του Δημήτρη Μπούα, γυρίζουν την Αφρική και πραγματοποιούν συναυλίες, απευθυνόμενοι στις τοπικές Ορθόδοξες Κοινότητες. Οι συναυλίες αυτές περιλαμβάνουν ύμνους στα ελληνικά.

«Τον Δεκαπενταύγουστο πήγαμε στο Μπουρούντι και τον περασμένο Οκτώβριο στην Τανζανία, το Νταρ Ες Σαλάμ. Θα ήταν χαρά μου να κάνω συναυλίες και σε άλλες χώρες, εφόσον προσκληθώ», δηλώνει ο Κοσμάς στο New Greek TV.


agioritikovima.gr

Τα θαύματα του Αγίου Σπυρίδωνος που αναφέρονται στο Απολυτίκο του Αγίου.

Το απολυτίκιο του αγίου Σπυρίδωνος του θαυματουργού μας παρουσιάζει μέσα σε λίγες λέξεις σχεδόν ολόκληρη την ζωή και πολλά από τα θαύματα του Μεγάλου αυτού Αγίου.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α’. Τοῦ λίθου σφραγισθέντος.
Τῆς Συνόδου τῆς πρώτης ἀνεδείχθης ὑπέρμαχος, καὶ θαυματουργὸς θεοφόρε, Σπυρίδων Πατὴρ ἡμῶν· διὸ νεκρᾷ σὺ ἐν τάφῳ προσφωνεῖς, καὶ ὄφιν εἰς χρυσοῦν μετέβαλες· καὶ ἐν τῷ μέλπειν τὰς ἁγίας σου εὐχάς, Ἀγγέλους ἔσχες συλλειτουργούντάς σοι Ἱερώτατε.
Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ· δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι· δόξα τῷ ἐνεργούντι διὰ σοῦ, πᾶσιν ἰάματα.



Α. «Της Συνόδου της πρώτης ανεδείχθης υπέρμαχος».

Σαν επίσκοπος, όπως είναι γνωστόν, είχε λάβει μέρος στην πρώτη Οικουμενική Σύνοδο που είχε συνέλθει στην Νίκαια της Μικράς Ασίας το 325 μ.Χ. Ήτο η μεγάλη εκείνη Σύνοδος που κατεδίκασε τον Άρειον ως αιρετικόν, γιατί διαλαλούσε ότι ο Χριστός μας ήταν κτίσμα και όχι Θεός. Έλεγε ότι ήτο ομοιούσιος τω Πατρί και όχι ομοούσιος. Μπήκε ένα γιώτα στη μέση, αλλά εκείνο το γιώτα έκαμε τον Θεόν κτίσμα. Οι θεοφόροι Πατέρες με πρώτον τον Μέγαν Αθανάσιο, απέδειξαν με επιχειρήματα παρμένα μέσα από την Αγίαν Γραφήν και τον ορθόν λόγον, ότι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ήτο και τέλειος Θεός. Ο Άγιος όμως Σπυρίδων έκανε και θαύμα μέσα στη μεγάλη πρώτη Οικουμενική Σύνοδο. Πήρε ένα κεραμίδι και το έσφιξε δυνατά, στην παλάμη του, στο χέρι του. Και ευθύς αμέσως από κάτω έτρεξε νερό, από πάνω ξεπήδησαν φλόγες, και στη χούφτα του παρέμεινε το χώμα. Μετά από αυτό το θαύμα, με αυτό το θαύμα μάλλον, δεν απέδειξε μόνον την ενότητα των δύο φύσεων στο πρόσωπον του Χριστού, αλλά και την ενότητα των τριών προσώπων, του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, στον Ένα Τριαδικόν Θεόν. Άρα ο Υιός και Λόγος του Θεού, που εγένετο σάρξ, δηλαδή άνθρωπος, και εσκήνωσεν εν ημίν, ήταν ομούσιος τω Πατρί. Της αυτής ουσίας με τον Πατέρα. Όχι όμοιος. Ομοούσιος. Έτσι ο βοσκός επίσκοπος της Κύπρου, αποστόμωσε τον περίφημο Άρειο που νόμιζε πως με τις φιλοσοφικές του θεωρίες θα μπορούσε να γκρεμίσει τον Χριστόν, από τον θρόνον της θεότητος.

Β. «Διό νεκρά συ εν τάφω προσφωνείς».

Αυτό αναφέρεται στο διάλογο που είχε με τη νεκρή θυγατέρα του.

Κάποτε ήρθε μία γυναίκα, και τον παρακαλούσε να της επιστρέψει πίσω κάτι πολύτιμο που το είχε δώσει στην κόρη του για να το φυλάξει. Όμως η μονάκριβη θυγατέρα του, η Ειρήνη είχε πεθάνει κι έτσι ο Άγιος δεν ήξερε που το είχε βάλλει η κόρη του. Πήγε λοιπόν ο Άγιος Σπυρίδων στον τάφο της κόρης του, και την ρώτησε που είχε κρυμμένο το ξένο αυτό πολύτιμο πράγμα; Και μέσα από τον τάφο μίλησε η Ειρηνούλα και είπε που το είχε κρύψει. Ο Άγιος πήγε, έψαξε, το βρήκε, και το επέστρεψε στη γυναίκα που το ζητούσε και το είχε ανάγκη. Ο Άγιος ξαναγύρισε στον τάφο της θυγατέρας του και αφού την ευχαρίστησε της είπε: «Κοιμήσου τώρα παιδί μου μέχρι της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου».

Γ. «Καί ὄφιν εἰς χρυσοῦν μετέβαλες».

Γνωρίζουμε από τον βίο του, ότι ήταν πολύ ελεήμων και φιλάνθρωπος. Μία φτωχή γυναίκα πήγε σ᾿ ένα πλούσιο και ζήτησε κάποια βοήθεια, μία εξυπηρέτηση. Να της δώσει λίγα χρήματα, για να ξεπεράσει το πρόβλημα, που αντιμετώπιζε και κατόπιν, όταν μπορούσε, θα του επέστρεφε το ποσόν. Με άλλα λόγια δεν ζήτησε ελεημοσύνη, αλλά δανικά.

Ο πλούσιος όμως αρνήθηκε να προσφέρει την βοήθειά του και η γυναίκα απευθύνθηκε στον άγιο Σπυρίδωνα.

Εκείνος πάντοτε φτωχός και πάντοτε με άδειες τις τσέπες, λόγω της συνεχούς ελεημοσύνης που έδινε, δεν είχε τίποτε να της δώσει. Δεν την απογοήτευσε όμως. Είναι πολύ κακό να ελπίζει κάποιος σε σένα, να στηρίζει τις ελπίδες του πάνω σου κι᾿ εσύ να αδιαφορείς, να μη καταλαβαίνεις, να μη θέλεις να βοηθήσεις.

Βγήκε έξω στα χωράφια και είδε ένα φίδι. Το σταύρωσε κι᾿ εκείνο κοκκάλωσε. Έγινε ολόκληρο χρυσό. Το πήρε και το έδωσε στη γυναίκα, για να κάνει την δουλειά της. Όταν εκείνη τακτοποίησε τις υποθέσεις της, έφερε το φίδι πίσω στον Άγιο. Το πήρε ο άγιος, το πήγε πίσω πάλι στα χωράφια, από εκεί που το πήρε. Το άφησε κάτω κι᾿ εκείνο ζωντάνεψε. Άντε τώρα να πας στο σπιτάκι σου και στα παιδιά σου.

Μας κάνει εντύπωση, γιατί πήρε φίδι και όχι κάτι άλλο, ένα κομμάτι ξύλο π.χ. που ήταν και πιο εύκολο να βρεί. Θέλησε με την κίνηση αυτή να μας δείξει, ότι η φιλαργυρία είναι φίδι, που πρέπει πολύ να προσέχουμε. Και όπως απομακρυνόμαστε από ένα φίδι, έτσι να αποφεύγουμε και την πλεονεξία

Δ. «Και εν τω μέλπειν τας αγίας σου ευχάς, Αγγέλους έσχες συλλειτουργούντας σε ιερότατε».

Μια Κυριακή ο Άγιος λειτουργούσε μόνος του. Όλο το εκκλησίασμα έψαλλε. Μετά το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα αμέτρητες αγγελικές φωνές άρχισαν να ψάλλουν. Οι πάντες βουβάθηκαν. Και από την έκπληξη, και από το θαυμασμό, και από το δέος, και από τον φόβο. Και όταν ο Άγιος Σπυρίδων είπε προς τον λαόν «Ειρήνη πάσι», άγγελοι και αρχάγγελοι, Σεραφείμ και Χερουβείμ, Θρόνοι, Κυριότητες, Εξουσίες, Δυνάμεις, όλες οι ουράνιες δυνάμεις, με μια φωνή απάντησαν: «Και τω Πνεύματί Σου».

Έτσι οι πιστοί εκκλησιαζόμενοι χριστιανοί, εκείνη την αξέχαστη Κυριακή, έζησαν την ουράνια λατρεία της θριαμβεύουσας Εκκλησίας να ενώνεται με την επί γης Στρατευομένη Εκκλησία. Τη μια Εκκλησία, με τον Έναν ποιμένα, τον Χριστό.



https://fdathanasiou.wordpress.com/2014/12/11/τα-θαύματα-του-αγίου-σπυρίδωνος-που-αν/

Παρουσίαση του Τόμου: «Κοινωνικά Παλαιών Διδασκάλων»

Με επιτυχία στέφθηκε η εκδήλωση που οργανώθηκε από την Ενωμένη Ρωμηοσύνη για την παρουσίαση του τόμου: «Κοινωνικά Παλαιών Διδασκάλων-Τόμος Α’», η οποία έλαβε χώρα χθες Κυριακή 7 Δεκεμβρίου στην αίθουσα του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Γρηγορίου Παλαμά Θεσσαλονίκης.

Ο ψαλτικός κόσμος και το φιλόμουσο κοινό αγκάλιασαν την πρώτη μουσική έκδοση της Ενωμένης Ρωμηοσύνης με την οποία εγκαινιάζεται μια νέα σειρά μουσικών εκδόσεων με γενικό τίτλο: «Μουσική Παράδοση». Η νέα έκδοση «Κοινωνικά Παλαιών Διδασκάλων» περιλαμβάνει ανέκδοτα μέλη Κοινωνικών μεγάλων δασκάλων της ψαλτικής. Η έκδοση βα­σί­στη­κε στον αυτό­γρα­φο κώ­δι­κα του Χουρ­μου­ζί­ου ΜΠΤ 705, που πε­ρι­έ­χει μέλη της Θεί­ας Λει­τουρ­γί­ας και σύμφωνα με τους εκδότες η ε­πι­λο­γή των Κοι­νω­νι­κών έγινε: «έτσι ώστε ο τόμος να είναι εύχρηστος, αλ­λά και να κα­λύ­πτη τις α­παι­τή­σεις ε­νὸς α­να­λο­γίου». Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι η γραμματο­σει­ρὰ που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε για την ψη­φι­α­κὴ δα­κτυ­λο­γρά­φη­ση των Κοι­νω­νι­κών έχει βασιστεί στον γρα­φι­κὸ χα­ρα­κτή­ρα του Χουρ­μου­ζί­ου, με ελα­φρὰ καλ­λι­γρα­φι­κή τάση.

Στο πρώτο μέρος της εκδήλωσης έγινε η παρουσίαση του τόμου από Πανεπιστημιακούς δασκάλους. Πρώτος των εισηγητών ήταν ο π. Σπυρίδων Αντωνίου, Επίκουρος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. με θέμα: «Η ψαλμώδηση του Κοινωνικού» και στην οποία αναφέρθηκε στην λειτουργική αταξία που παρατηρείται σήμερα κατά την ώρα του Κοινωνικού ύμνου και την αντικατάστασή του. Ο Επίκουρος καθηγητής της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Σχολής Βελλά Ιωάννης Λιάκος στην εισήγησή του με θέμα: «Οι μελοποιοί των Κοινωνικών του παρόντος τόμου», παρουσίασε το μελοποιητικό έργο μεγάλων βυζαντινών και μεταβυζαντινών συνθετών. Εν συνεχεία η Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Α.Π.Θ. Μαρία Αλεξάνδρου ανέπτυξε το θέμα: "Η Ψαλτική Παράδοση µέσα από την µεταρρύθµιση των Τριών ∆ιδασκάλων". Η φοιτήτρια του τμήματος Μουσικών Σπουδών του Α.Π.Θ. Αποστολία Γοργολίτσα έκλεισε των κύκλο των ομιλιών με το θέμα: «Σκέψεις για τη µορφή του Χουρµουζίου Χαρτοφύλακος». Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε στους παρευρισκομένους το μουσικοεκπαιδευτικό δρώµενο από την Ο­µάδα Παλαιογραφίας βυζαντινής μουσικής, του τµήµατος Μουσικών Σπουδών του Α.Π.Θ.με τίτλο:«Από την παλαιά στην νέα µέθοδο».

Το δεύτερο χορωδιακά σύνολα έψαλαν υποδειγματικά κοινωνικά μέλη του τόμου. Ο π. Νεκτάριος Πάρης επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και Πρωτοψάλτης της Πατριαρχικής Ɂεράς Μονής Βλατάδων Θεσσαλονίκης με το «Βυζαντινό σύστημα αδόντων» έψαλε το Κοινωνικό «Αἱνεῖτε τὸν Κύριον», σε μέλος Μπαλασίου ιερέως του νομοφύλακτος (ιζ’ αιών) και ήχο β΄. Ο Χορός Φοιτητών της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης: «Ιερά µελωδία» υπό την διεύθυνση π. Σπυρίδωνα Αντωνίου, έψαλε το κοινωνικό των Αποστόλων «Εἰς πάσαν τῆν γῆν» σε μελοποίηση Γεωργίου του Αργυροπούλου (ιε' αιών) και ήχο πλ.α’ . Στη συνέχεια ο Χορός: «Θεσσαλονικείς ‘Υµνωδοί» τον οποίο διευθύνει ο Ιωάννης Λιάκος, Πρωτοψάλτης του ιερού μητροπολιτικού ναού αγίου Γρηγορίου Παλαµά Θεσσαλονίκης απέδωσε το Κοινωνικό «Αἱνεῖτε τὸν Κύριον» σε μέλος Γεωργίου του Παναρέτου (ιδ’ αιών) και ήχο πλ.α’ . Την αυλαία του καλλιτεχνικού μέρους έκλεισε ο ψαλτικός χορός «Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός» του Σύλλογου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης, τον οποίο διηύθυνε ο Αχιλλέας Παππάς, Πρωτοψάλτης του ιερού ναού αγίου Ελευθερίου Σταυρουπόλεως και αντιπρόεδρος του Συλλόγου, με το Κοινωνικό «Εξηγέρθη ὡς ὁ ὑπνῶν Κύριος..» Ɂωάννου του Κλαδά σε ήχο α΄, (ιδ´ αιών).

Η έκδοση των Κοινωνικών αποτελεί ένα πρώτο βήμα στην προσέγγιση α­νέκ­δοτων μα­θη­μά­των της γραπτής χει­ρόγραφης παράδοσης και ανοίγει έναν νέο ορί­ζον­τα στη μελέτη της βυζαντινής μουσικής. Ευχόμαστε να αποτελέσει ένα σημαντικό και χρήσιμο βοήθημα των ιεροψαλτών οι οποίοι είναι και οι βασικοί αποδέκτες του Τόμου.

http://www.pemptousia.gr/2014/12/parousiasi-tou-tomou-kinonika-paleon-didaskalon/

ΔΟΞΑΣΤΙΚΟ ΑΙΝΩΝ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΤΑΝΙΤΣΑΣ

Δόξα… Ἦχος πλ. α”

Σαλπίσωμεν ἐν σάλπιγγι ᾀσμάτων, σκιρτήσωμεν ἑόρτια, καὶ χορεύσωμεν ἀγαλλόμενοι, τῇ ἐτησίῳ πανηγύρει τοῦ θεοφόρου Πατρός· Βασιλεῖς καὶ Ἄρχοντες συντρεχέτωσαν, καὶτὸν δι” ὀνείρου φρικτῆς ἐπιστασίας, Βασιλέα πείθοντα, ἀναιτίους κρατουμένους τρεῖς, ἀπολῦσαι στρατηλάτας, ἀνυμνείτωσαν. Ποιμένες καὶ Διδάσκαλοι, τόν τοῦ καλοῦ Ποιμένος, ὁμόζηλον Ποιμένα, συνελθόντες εὐφημήσωμεν. οἱ ἐν νόσοις τὸν ἰατρόν, οἱ ἐν κινδύνοις τὸν ῥύστην, οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸν προστάτην, οἱ πένητες τὸν θησαυρόν, οἱ ἐν θλίψεσι τὴν παραμυθίαν· τὸν συνοδίτην οἱ ὁδοιπόροι, οἱ ἐν θαλάσσῃ τὸν κυβερνήτην, οἱ πάντες τὸν πανταχοῦ θερμῶς προφθάνοντα, μέγιστον Ἱεράρχην, ἐγκωμιάζοντες οὕτως εἴπωμεν· Πανάγιε Νικόλαε, πρόφθασον, ἐξελοῦ ἡμᾶς τῆς ἐνεστώσης ἀνάγκης, καὶ σῶσον τὴν ποίμνην σου ταῖς ἱκεσίαις σου.

https://agioskosmasoaitolos.wordpress.com/2014/12/05/σαλπίσωμεν-ἐν-σάλπιγγι-ᾀσμάτων-δο-2/

Προσκύνημα στον ιστορικό ιερό ναό Αγίας Αικατερίνης Θεσσαλονίκης

Την μνήμη της πανσόφου Αγίας Αικατερίνης εόρτασε ο ομώνυμος ιερός ναός της Άνω Πόλεως Θεσσαλονίκης, χοροστατούντος του Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ.κ. Ανθίμου. Αφ΄ εσπέρας τελέστηκε η ακολουθία του Εσπερινού κατά τη διάρκεια του οποίου ακούστηκαν τα περίφημα τροπάρια της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου για την απόδοση της και το πρωί κορυφώθηκαν οι λατρευτικές εκδηλώσεις με την αρχιερατική Θεία Λειτουργία. Στους χορούς των ψαλτών προΐστατο ο Άρχων Ά Δομέστικος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Μιλτιάδης Παπάς, ο οποίος απέδωσε κατά το πατριαρχικό ύφος τα ψαλτέα μέλη.

Συγκίνηση προκαλεί ο περικαλλής ναός της Αγίας Αικατερίνης με την αρχιτεκτονική-μορφολογική του δομή και τις σωζώμενες τοιχογραφίες του εσωτερικού του, που είχαν σοβατιστεί από τους Τούρκους όταν μετέτρεψαν το ναό σε μουσουλμανικό τέμενος (τζαμί) με το όνομα “Γιακούπ-πασά τζαμί”. Η Αγία Αικατερίνη είναι κτίσμα του 13ου αιώνα, έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τον ναό των Αγίων Αποστόλων Θεσσαλονίκης ο οποίος είναι κτίσμα του 14ου αιώνα. Από το γεγονός αυτό οι ερευνητές εξάγουν το συμπέρασμα πως η ύπαρξη των μνημείων αυτών με κοινά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά αποδεικνύει ότι από τον 11ο και ως το 14ο αιώνα στη Θεσσαλονίκη υπήρχαν ντόπιοι έμπειροι τεχνίτες για την ανέγερση ναών, οι οποίοι κληροδότησαν την τέχνη τους και στους επόμενους τεχνίτες της τουρκοκρατίας.

Ο ναός της Αγίας Αικατερίνης αν και κρυμμένος ανάμεσα στις πολυκατοικίες αποτελεί βυζαντινή αρχιτεκτονική κληρονομιά για την πόλη της Θεσσαλονίκης και σημείο της διαχρονικής λατρευτικής ζωής της Άνω Πόλεως.

Στιγμές από τον πανηγυρικό εσπερινό:

http://www.pemptousia.gr/2014/11/proskinima-ston-istoriko-iero-nao-agias-ekaterinis-thessalonikis/

Πανήγυρις Παναγίας Δεξιάς-Ψάλει ο Χρήστος Χαλκιάς

O Πρωτοψάλτης Χρήστος Χαλκιάς ψάλει δεξιά και αριστερά ο Ιωάννης Στεφούλης στον Εσπερινό της εορτής των Εισοδίων. Η βιντεοσκόπηση πραγματοποιήθηκε στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Παναγίας Δεξιάς Θεσσαλονίκης.

http://www.pemptousia.gr/2014/11/panigiri-panagias-dexias-psali-o-christos-chalkias/

21 Νοεμβρίου: Τα Εισόδια της Θεοτόκου

Στις 21 Νοεμβρίου γιορτάζουμε τα Εισόδια της Θεοτόκου, δηλαδή την είσοδο και αφιέρωση της Παναγίας στον Ναό του Σολομώντα.

Επειδή οι γονείς της Παναγίας ήταν άτεκνοι, είχαν υποσχεθεί στον Θεό, πως αν τους έδινε παιδί, θα το αφιέρωναν στον Ναό. Σύμφωνα, λοιπόν, με την υπόσχεση αυτή, όταν πια η Παναγία έγινε περίπου τριών ετών και δεν είχε ανάγκη από τις φροντίδες των γονέων της, την έφεραν στον Ναό του Σολομώντα, για να διακονεί εκεί και να προετοιμάζεται για τη μεγάλη της αποστολή – χωρίς να το γνωρίζει βέβαια. Εκεί την παρέδωσαν στους ιερείς και μάλιστα στον Αρχιερέα Ζαχαρία, τον πατέρα του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Εκείνος την έβαλε στο πιο ιερό μέρος του Ναού, στα Άγια των Αγίων, εκεί όπου μόνον ο Αρχιερέας επιτρεπόταν να μπει μια φορά τον χρόνο. Εκεί έμεινε η Παναγία δώδεκα ολόκληρα χρόνια, υπηρετούμενη από αγγέλους.

Έτσι έχει διασωθεί από την παράδοση της Εκκλησίας μας η μεγάλη αυτή θεομητορική γιορτή.

http://www.pemptousia.gr/2014/11/ta-isodia-tis-theotokou-2/

Έκδοση βιβλίου για τον πρωτοψάλτη Γεώργιο Βινάκη

Ο "Χορός Ψαλτών Χίου" εκδίδει βιβλίο αφιερωμένο στον αείμνηστο Πρωτοψάλτη του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Χίου Γεώργιο Π. Βινάκη, ο οποίος υπήρξε μαθητής του Γεωργίου Ραιδεστινού. Το βιβλίο θα περιέχει μία σύντομη βιογραφία και τα ένδεκα εωθινά σε μέλος Γεωργίου Βινάκη. Επίσης θα περιέχει και ψηφιακό δίσκο με ηχογραφημένα τα εωθινά.


Τιμή βιβλίου 10 €.
http://ieropsaltesartas.blogspot.gr/2014/11/blog-post_19.html

Θεόδωρος Φωκαέας (Φώκαια Ιωνίας 1790 - Κωνσταντινούπολη 1851)

Ο Θεόδωρος Φωκαέας θεωρείται ένας εκ των μεγάλων μουσικοδιδασκάλων του 19ου αι. Γεννήθηκε στη Φώκαια της Ιωνίας, υιός Παράσχου ιερέως, όπου εσπούδασε την μουσική κοντά στον Γεώργιο τον Κρήτα. Εν συνεχεία μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη όπου δρά και σταδιοδρομεί γενόμενος μαθητής των μεγάλων διδασκάλων και εφευρετών της Νέας Μεθόδου του 1814, Γρηγορίου Πρωτοψάλτου και Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος. Το κύριο έργο του ήταν η επιμέλεια και έκδοση βασικών μουσικών βιβλίων, μια ανάγκη που προκλήθηκε και από την νέα μέθοδο μουσική γραφής του 1814.

Το μελοποιητικό του έργο είναι εξίσου σημαντικό. Έχει συνθέσει τα γνωστά σύντομα Ανοιξαντάρια σε ήχο πλ. δ΄ τα οποία είναι σε ιδιαίτερη χρήση έως σήμερα. Τους Πολυελέους: Εξομολογείσθε τω Κυρίω σε ήχο δ΄ (λέγετος), Λόγον αγαθόν σε ήχο βαρύ τετράφωνο και δεύτερη εκδοχή σε ήχο πλ. δ΄ (με Θεοτοκίον το περίφημο Δέσποινα πρόσδεξαι που ψάλλεται στις αγιορείτικες αγρυπνίες), Δοξολογίες σε διάφορους ήχους, Χερουβικά κατ’ ήχον σε δύο στάσεις, αργά και σύντομα “καθώς επίσης και Κοινωνικά των Κυριακών κατ’ ήχον αργοσύντομα.

Από τα μέλη του παραμένουν ιδιαίτερα δημοφιλή τα Ανοιξαντάρια σε ήχο πλ. δ’ που ψάλλονται σχεδόν σε κάθε πανήγυρη και στο Άγιον Όρος μετά τα μεγάλα Ανοιξαντάρια του αγ. Ιωάννη του Κουκουζέλη.

http://www.cmkon.org/home.php?action=view1&category=/psaltiki/istoria_mousiki/ymnodoi/theodoros_fokaeas&hr=1&language=GR

http://www.e-kere.gr/βιογραφικά/ΘΕΟΔΩΡΟΣ-ΦΩΚΑΕΥΣ

http://www.ec-patr.net/history/TheoFokaeus.htm

http://www.pemptousia.gr/2014/11/anixantaria-kir-fokaea-psali-choros-agioriton/

OI MONAXEΣ ΤΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓ.ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ ΨΑΛΛΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΤΟΥ

http://yiorgosthalassis.blogspot.com/2014/11/oi-monaxe.html

Νεκταρίου ἐπισκόπου Πενταπόλεως τοῦ θαυματουργοῦ

Ἀπολυτίκιον 

Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Σηλυβρίας τὸν γόνον καὶ Αἰγίνης τὸν ἔφορον, τὸν ἐσχάτοις χρόνοις φανέντα ἀρετῆς φίλον γνήσιον, Νεκτάριον τιμήσωμεν πιστοί, ὡς ἔνθεον θεράποντα Χριστοῦ, ἀναβλύζει γὰρ ἰάσεις παντοδαπὰς τοῖς εὐλαβῶς κραυγάζουσι. Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ θαυματώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα.

agioskosmasoaitolos.wordpress.com

Άγιος Παύλος ο Ομολογητής προστάτης των Ιεροψαλτών

Ο Άγιος Παύλος Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως ο Ομολογητής, ο προστάτης των ιεροψαλτών και θεραπευτής των παθήσεων του λαιμού.

Την 6η του μηνός Νοεμβρίου η Αγία μας Εκκλησία τιμά την μνήμη του Αγίου Παύλου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Ομολογητού ο οποίος μέσα από τα σχετικά υμνολογικά κείμενα παρομοιάζεται με τους δικαίους Άβελ και Ζαχαρία, τον πατέρα του Τιμίου Προδρόμου. Και αυτό διότι, και ο ίδιος δίκαιος ών, εγνώρισε τον μαρτυρικό θάνατο κατόπιν ενέδρας και αξιώθηκε του στεφάνου της αφθαρσίας όπως και εκείνοι οι μακάριοι άνδρες της Παλαιάς Διαθήκης.

Τοιχογραφία, Πρωτάτον Αγίου Όρους, 14ος αι.

Ο Άγιος Παύλος γεννήθηκε στις αρχές του 4ου μ.Χ. αι. στην αγιοτόκο και αγιοτρόφο πόλη της Θεσσαλονίκης από γονείς ευσεβείς και μεγάλωσε ακούγοντας τον θαυμαστό βίο και το μαρτύριο του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτου. Υπήρξε μορφωμένος και ευσεβής και διακρινόταν για την αγνότητα του βίου του, την πραότητά του καθώς και την εμμονή του στην ανόθευτη ορθόδοξη πίστη.

Συμμετείχε στις εργασίες της Α’ Οικουμενικής Συνόδου – ενώ ήταν μόλις Αναγνώστης – μαζί με τον Πρεσβύτερο Αλέξανδρο∙ και τούτο διότι ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Άγιος Μητροφάνης διήγε το 117ο έτος της ηλικίας του και συνεπεία διαφόρων ασθενειών ευρίσκετο κλινήρης. Άξια τον εκπροσώπησαν και οι δύο στην σύνοδο της Νικαίας και επέστρεψαν ολόχαροι για να του ανακοινώσουν τα πορίσματα και την νίκη της ορθοδοξίας εναντίον του αρειανισμού. Τότε εκείνος, όπως είχε ήδη προείπει στον Αυτοκράτορα Μέγα Κωνσταντίνο και τους Επισκόπους της Συνόδου, τους αποκάλυψε την βούληση του Θεού που του γνωστοποιήθηκε μέσω οράματος: και οι δύο έμελλε να τον διαδεχθούν στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Όντως μετά την οσιακή κοίμηση του Αγίου Μητροφάνους (†4 Ιουνίου), και το εννεαήμερο μνημόσυνο με ψήφο του Αυτοκράτορος και των Επισκόπων, Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως ανεδείχθη ο Άγιος Αλέξανδρος ο οποίος χειροτόνησε διάκονο τον Παύλο και τον διόρισε υπογραφέα του. Μετά από λίγο τον χειροτόνησε και πρεσβύτερο.

Το μαρτύριο του Αγίου Παύλου του Ομολογητού, τοιχογραφία εκ της λιτής του Καθολικού της Ιεράς Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους (16ος αι.)

Ο υπάκουος και ευσεβής αυτός κληρικός ο οποίος ήταν ιδιαιτέρως αγαπητός στον λαό εν τέλει χειροτονήθηκε Αρχιεπίσκοπος μετά τον θάνατο του Αγίου Αλεξάνδρου (†30 Αυγούστου 340) και έτσι τον διαδέχθηκε κατά την πρόρρηση του Αγίου Μητροφάνους και την υπόδειξη του Αγίου Αλεξάνδρου. Η χειροτονία αυτή έγινε εν απουσία και αγνοία του Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου και προκάλεσε την οργή των αρειανών που δεν άργησαν να τον διαβάλουν στον Αυτοκράτορα. Όταν λοιπόν επέστρεψε από την Αντιόχεια στην πρωτεύουσα ο Κωνστάντιος, συγκάλεσε σύνοδο αρειανοφρόνων επισκόπων και πέτυχε να εκθρονίσει τον Παύλο και να ανεβάσει στον θρόνο τον αρειανό επίσκοπο Νικομηδείας Ευσέβιο, έναν από τους μεγαλύτερους αιρεσιάρχες, ο οποίος άρχισε να καταδιώκει τους ορθοτομούντες στην πίστη και ακολούθους των ψηφισμάτων της συνόδου της Νικαίας.

Τότε ο Άγιος Παύλος κατέφυγε στην Ρώμη πλησίον του ορθοδόξου Πάπα Ιουλίου και του επίσης εξορίστου από τον θρόνο της Αλεξανδρείας Αγίου Αθανασίου και παρέμενε προσευχόμενος. Μετά ένα χρόνο ο δυσσεβής Ευσέβιος πέθανε και οι ορθόδοξοι κάλεσαν πίσω στην θέση του τον Αρχιεπίσκοπο Παύλο. Εκείνος έσπευσε στην Βασιλεύουσα όπου βρήκε στον θρόνο του χειροτονημένο από τους αρειανούς τον ομόφρονά τους Μακεδόνιο ο οποίος υπέπεσε και σε άλλη πλάνη και ανεδείχθη και Πνευματομάχος.

Το μαρτύριο του Αγίου Παύλου του Ομολογητού, Μηνολόγιον Βασιλείου Β’, φ. 163

Αναταραχές ακολούθησαν τα γεγονότα αυτά που διεσάλευσαν την ειρήνη του Βυζαντίου με αποτέλεσμα ο Αυτοκράτορας Κωνστάντιος από την Αντιόχεια να στείλει τον στρατιωτικό διοικητή της Θράκης Ερμογένη να εισβάλει με τα στρατεύματά του στην Πόλη και να απομακρύνει βίαια τον Παύλο. Οι στασιαστές όμως σκότωσαν τον Ερμογένη και ο Παύλος επέστρεψε στην θέση του μέχρι την άφιξη του Αυτοκράτορα ο οποίος τον εκθρόνισε εκ νέου και ξέσπασε την οργή του ενάντια στον Μακεδόνιο ως υποκινητή των προβλημάτων.

Και πάλι ο Πάπας Ιούλιος υποδέχθηκε τον Παύλο ο οποίος τώρα εξασφάλισε και την υποστήριξη του Αυτοκράτορα Κώνστα που διέμενε στα Τρέβηρα. Με τα διαβήματα του Πάπα προς τους επισκόπους της Ανατολής ο Παύλος επέστρεψε στην θέση του. Όμως ο Κωνστάντιος έστειλε εναντίον του τον έπαρχο Φίλιππο να τον εκθρονίσει και να ανεβάσει εκ νέου τον Μακεδόνιο χωρίς όμως αναταραχές. Έτσι ο Φίλιππος με δολιότητα παρέσυρε τον Παύλο για να του απονείμει δήθεν τιμές στον χώρο των λουτρών όπου οι άνθρωποί του τον απήγαγαν και τον εξόρισαν στην πατρίδα του Θεσσαλονίκη. Από εκεί και πάλι ο Παύλος μετέβη στην Ρώμη.

Μετά την σύνοδο της Σαρδικής, το 347, οι Άγιοι Αθανάσιος και Παύλος μπόρεσαν να ανακτήσουν τους θρόνους τους εκ νέου. Επί μια σχεδόν τριετία η Αρχιεπισκοπή Κωνσταντινουπόλεως έζησε στιγμές δόξης και ειρήνης πλησίον του ορθοδόξου νομίμου ποιμενάρχη της Παύλου που ακολουθούσε απαρέγκλιτα τα ψηφίσματα της Συνόδου της Νικαίας. Δυστυχώς όμως νέος κύκλος δοκιμασιών περίμενε τον πολύπαθο Αρχιεπίσκοπο Παύλο και την τοπική Εκκλησία. Το 350 ο κόμης Μαγνέντιος εξεγέρθηκε εναντίον του ορθοδόξου Αυτοκράτορα της Δύσεως Κώνστα (που υποστήριζε τον Αρχιεπίσκοπο Παύλο) και ανακηρύχθηκε από τα δικά του στρατεύματα Αυτοκράτορας. Ένας από όλους τους στόχους του ήταν και η κατάκτηση του Ανατολικού Τμήματος της Αυτοκρατορίας που του εξασφάλιζε τεράστια οικονομικά οφέλη και δόξα. Ο Κωνστάντιος απάντησε στην πρόκληση αυτή με επίθεση μέχρι που κατόπιν σκληρών μαχών ανακατέλαβε τα Λούγδουνα (σημερινή Λυών) αποκτώντας πλέον παντοδυναμία.

Φορητή εικόνα από το κελίον της μακαριστής Προηγουμένης Θεοκλήτης Παπαδάκη (πρωτοψαλτρίας) στην Ιερά Μονή Κεχροβουνίου Τήνου, 1914.

Έτσι μη υπάρχοντος πλέον ορθοδόξου Αυτοκράτορος στην Δύση, ο Κωνστάντιος ανενόχλητος σχεδίασε τον πόλεμο εναντίον των ορθοδόξων ξεκινώντας από τον Αρχιεπίσκοπο Παύλο. Ο μακάριος Αρχιεπίσκοπος συνελήφθη και οδηγήθηκε σιδηροδέσμιος στο Σιγκάρ, ύστερα στην Έμεσα και τέλος στην Κουκουσό της Αρμενίας που έγινε τόπος εξορίας και του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου όταν βίαια εγκατέλειψε τον ίδιο θρόνο μετά από 60 περίπου χρόνια.

Εκεί στην Κουκουσό καθώς ο μαρτυρικός Αρχιεπίσκοπος λειτουργούσε μια μέρα, εισέβαλαν οι αρειανοί, τον συνέλαβαν και τον έκλεισαν σε ένα δωμάτιο όπου τον έπνιξαν με το ίδιο του το ωμοφόριο και έτσι παρέδωσε το πνεύμα Του στον Κύριο, ομολογώντας το ορθόδοξο δόγμα περί της θεότητος του Υιού του Θεού.

Στίχοι : Την εις φάρυγγα Παύλος αυχών αγχόνην,
             λύει φάραγξι ρευμάτων την αγχόνην.
             Ούνεκα ωμολόγει Παύλος Θεόν, άγχεται έκτη.

Στην Μεγάλη Εκκλησία ορίστηκε η μνήμη του να τελείται κατά ημέραν Κυριακή μετά την 6η Νοεμβρίου, που είναι η ημέρα του μαρτυρικού του θανάτου (το 351 ή 357 έτος). Σήμερα η τιμία του κάρα φυλάσσεται μετ’ευλαβείας στην Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρα του Αγίου Όρους Άθω.

Η παράδοση της Εκκλησίας θέλει τον Άγιο υπέρμαχο των Ορθοδόξων, προστάτη των ιεροψαλτών και θεραπευτή των παθήσεων του λαιμού και κάθε άλγους της ευαίσθητης περιοχής αυτής του σώματος (όπως και τον Άγιο Ιερομάρτυρα Βλάσιο, Επίσκοπο Σεβαστείας που εορτάζεται στις 11 Φεβρουαρίου).

Έτσι τιμάται σε αρκετές Μονές της πατρίδος μας, όπως στο Άγιον Όρος και στην παλαίφατη Γυναικεία Ιερά Μονή «Κυρίας των Αγγέλων» Κεχροβουνίου Τήνου, όπου εικόνες του ευρίσκονται σε πολλά κελιά μοναχών. Μάλιστα τιμάται με θεία λειτουργία από τις ψάλτριες μοναχές της Μονής και προσφέρονται αρτοκλασία και κόλλυβα προς τιμήν Του.

Ιερά Ακολουθία προς τιμήν του Αγίου συνέθεσε ο μακαριστός Γέροντας Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης.

Απολυτίκιον Αγίου Παύλου του Ομολογητού

Ήχος γ’. Θείας πίστεως.

Θείας πίστεως ομολογία, άλλον Παύλόν σε τη Εκκλησία, ζηλωτήν εν Ιερεύσιν ανέδειξε. Συνεκβοά σοι και Άβελ προς Κύριον, και Ζαχαρίου το αίμα το δίκαιον. Πάτερ Όσιε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

Βιβλιογραφική πηγή:
Γεδεών Μανουήλ, «Πατριαρχικοί Πίνακες» Κωνσταντινούπολις, 1890.
Ευστρατιάδου Σωφρονίου, Μητροπολίτου πρ. Λεοντοπόλεως, «Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας», Έκδοσις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Καββαδία Δημητρίου, Ιερομονάχου, «Ο Άγιος Μητροφάνης Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως», Αθήναι 2008.
Ματθαίου Βίκτωρος, Επισκόπου Οινόης, «Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας», τόμος Γ’, Νοέμβριος, Αθήνα 1980.
Μικραγιαννανίτου Γερασίμου, Μοναχού, «Ακολουθία του εν Αγίοις πατρός ημών Παύλου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Ομολογητού».
«Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας», Τόμος τρίτος, Νοέμβριος, Εκδόσεις Ίνδικτος, Αθήναι 2004.
«Συναξάριον Κωνσταντινουπόλεως» (Delehaye Hippolyte, Propylaeum ad Acta Sanctorum, Novembris, Synaxarium Ecclesiae Constantinopolitanae), Bruxellis
Xρήστου Κ. Παναγιώτη, «Ελληνική Πατρολογία», Τόμος Ε’, Πρωτοβυζαντινή περίοδος – Ζ’ και Θ’ αιώνες, Εκδόσεις Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 2010.

http://www.pemptousia.gr/2014/11/agios-pavlos-o-omologitis-prostatis-ton-ieropsalton/

Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου

Η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου εγκαινίασε την Κυριακή 26 Οκτωβρίου 2014, στο θέατρο της Αχιλλοπουλείου Σχολής στην Ηλιούπολη την νεοσύστατη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής που ίδρυσε σε συνεργασία με το Ωδείο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Τον αγιασμό των μαθημάτων για τη φετινή χρονιά πραγματοποίησε ο Πατριαρχικός Επίτροπος Καΐρου, Σεβ. Μητροπολίτης Μέμφιδος κ. Νικόδημος.Τα μαθήματα της σχολής απευθύνονται στους Αιγυπτιώτες Έλληνες, αλλά και στους αραβορθόδοξους του Καΐρου. Την διδασκαλία θα αναλάβει ο Πτυχιούχος Βυζαντινής Μουσικής και Άρχων Πρωτοψάλτης του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Νίκος Κάτσικας, σε συνεργασία με το Ωδείο της Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Για περισσότερες πληροφορίες και εγγραφές, μπορείτε να αποταθείτε στη Γραμματεία της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου (τηλ 25933372) ή στο κινητό 01005546126.
http://pyramisnews.gr/ta-egkainia-tis-sxolis-byzantinis-mousikis-kairou/

Δοχειαρίτικη ψαλτική παράδοση

Στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου έζησε μεταξύ του τέλους του ιη΄αιώνος και αρχές ιθ΄αιώνος ο Κοσμάς μοναχός Δοχειαρίτης ο Ρόδιος, ο μελοποιός. Πρόκειται για μια σημαντική φυσιογνωμία της αγιορείτικης ψαλτικής παράδοσης με πλούσιο μελοποιητικό, εξηγητικό και καλλιγραφικό έργο. Διακρίθηκε λόγο και της καλλιφωνίας του στην ψαλμωδία για αυτό και τον καλούσαν συχνά στις αγιορείτικες αγρυπνίες. Μεταξύ των συνθέσεών του συγκαταλέγεται και ο Πολυέλεος «Δούλοι Κύριον» σε ήχο Πρωτόβαρυ, που ψάλλεται και σήμερα στις αγιορείτικες ακολουθίες.
http://www.pemptousia.gr/2014/11/dochiaritiki-psaltiki-paradosi/

Μέλη της αγιορείτικης παράδοσης

Η λειτουργική μουσική, εμπλουτισμένη με σπουδαία μελουργήματα της βυζαντινής και μεταβυζαντινής φιλολογίας, αποτελεί άριστο μέσο για τη συμμετοχή των πιστών στη λατρεία και την έκφραση της ορθοδόξου πνευματικότητος. Η μελωδία υποταγμένη στο λόγο, σε αντίθεση με την ορθολογιστική δομή της ενόργανης συμφωνικής μουσικής της δύσης, όπου η μουσική κατέχει πρωτεύοντα ρόλο, μας έδωσε αριστουργήματα της καθόλου μουσικής δημιουργίας. Η σπουδή στο εκκλησιαστικό άσμα γίνεται καθημερινά στο Άγιον Όρος, με τις πολύωρες ακολουθίες και την αδιάκοπη δοξολογία του Θεού. Μέλη λιτά και σύντομα ή περίτεχνα και μελισματικά, ανάλογα με το μέγεθος της εορτής και την ακολουθία, εναρμονίζονται στο κάλος της λατρείας και γίνονται «ψυχαγωγία» και προσευχή.

http://www.pemptousia.gr/2014/10/agioritiko-melos/

”Μουσικοδιδασκαλείο στο Άγιον Όρος είναι το ίδιο το ψαλτήρι”

Η αγιορείτικη ψαλτική είναι συνυφασμένη με όλο το λειτουργικό αθωνικό τυπικό που τελείται στο Καθολικό της Μονής. Εκεί χτυπάει η ζωή του μοναστηριού, είναι η αρχή και το τέλος του ημερονυκτίου προγράμματος της μοναστικής ζωής. Πρωτοψάλτες, δομέστικοι, ψάλτες για τα «δεύτερα» των ακολουθιών, αναγνώστες, όλοι μαζί, παίρνουν μέρος στη κοινή προσευχή και ο καθένας διακονεί το μυστήριο της λατρείας και της προσωπικής σωτηρίας.

Δεν είναι τυχαίο, που δεν μνημονεύονται μουσικοδιδασκαλεία και μουσικές σχολές στην εκμάθηση της ψαλτικής στο Άγιον Όρος. Οι χοροί των ψαλτών είναι το καλύτερο διδασκαλείο και η αλάνθαστη μέθοδος της υπερχιλιόχρονης ψαλτικής παράδοσης.
pemptousia.gr

Η διδασκαλία της ψαλτικής στο Άγιον Όρος

Η διδασκαλία της ψαλτικής στο Άγιον Όρος είναι μια διαδικασία που μαρτυρείται στα χειρόγραφα από τις απαρχές της μοναστικής ζωής στην αθωνική χερσόνησο. Μεγάλοι μελωδοί άφησαν θεωρητικές πραγματείες για τις διδακτικές ανάγκες της ψαλτικής και για τους μαθητές που είχαν γύρω τους. Ορόσημο στη θεωρητική ιστορία της αγιορείτικης ψαλτικής αποτελεί η Νέα Μέθοδος του 1814 με την οποία συστηματοποιούνται θέματα σημειογραφίας και θεωρίας με τρόπο σαφή και ευκολομνημόνευτο.

Αγιορείτες μουσικοί ανέλαβαν το έργο της διδασκαλίας του νέου συστήματος στους αγιορείτες μοναχούς-μαθητές και της εξηγήσεως στο νεοφανές σημειογραφικό σύστημα των παλαιών μαθημάτων. Ο Ματθαίος ο Βατοπαιδινός, ο Ιωάσαφ ο Διονυσιάτης και ο Νικόλαος ο Δοχειαρίτης είναι τα πρόσωπα που με ζήλο ανέλαβαν την διάδοση και εδραίωση της Νέας Μεθόδου στο Άγιον Όρος.

Σήμερα, 200 χρόνια μετά την μεταρρύθμιση του 1814, η μεθοδολογία και ο τρόπος διδασκαλίας στο Άγιον Όρος, παραμένει ο ίδιος. Το χοροστάσι είναι ο χώρος τριβής των μαθητευόμενων ψαλτών. Δεν είναι τυχαίο ότι επίσημα η διδασκαλία της ψαλτικής στην εγκύκλιο παιδεία της Αθωνιάδας Σχολής προβλέφθηκε μόλις το 1953 με την έναρξη της τρίτης φάσης λειτουργίας της Σχολής.
pemptousia.gr