π Θεόδωρος Ζήσης, Καταβασίες Χριστουγέννων ειρμοί θ΄ ωδής ΒΙΝΤΕΟ 2017

π.Θ. Ζήσης, Καταβασίες Χριστουγέννων (ειρμοί ωδών στ΄-ζ΄-η΄)[ΒΙΝΤΕΟ 2017]

π.Θ. Ζήσης, Ερμηνεία Καταβασιών Χριστουγέννων (συνέχεια) [ΒΙΝΤΕΟ 2017]

π.Θ. Ζήσης, Καταβασίες Χριστουγέννων (ειρμοί ωδών α΄-γ΄)[ΒΙΝΤΕΟ 2017]

Η ψαλτική παράδοση του Αγίου Όρους

Ο π. Ιάκωβος, Πρωτοψάλτης του Ι.Ν. του Πρωτάτου, κάνει λόγο για την αγιορείτικη ψαλτική παράδοση, τη λατρευτική ζωή του Πρωτάτου και την έννοια του ύφους στην ψαλτική.

Στο διάβα της αδιάκοπης λειτουργικής ζωής του Αγίου Όρους, διαμορφώθηκε ένας ιδιότυπος τρόπος εκφοράς και απόδοσης των εκκλησιαστικών μελών. Το αγιορείτικο ύφος, εκφράζοντας την πνευματικότητα του τόπου και διακονώντας την πλούσια βιωματική λειτουργική ζωή των αγιορειτικών ακολουθιών, αποτελεί σημείο αναφοράς για την σύγχρονη, πλουραλιστική ψαλτική πραγματικότητα. Μια νέα γενιά αγιορειτών ψαλτών, μεταξύ των οποίων ο Ιερομόναχος Αντύπας, ο π. Δαμασκηνός Νεοσκητιώτης, ο π. Ιάκωβος Καρεώτης,  παρέλαβαν την ψαλτική σκυτάλη από τις προηγούμενες μεγάλες ψαλτικές μορφές του Αγίου Όρους, διακο-Διονύσιο Φιρφιρή, Μελέτιο Συκεώτη και συνεχίζουν επάξια το διακόνημα του ψάλτη.

Παράδοση και ανανέωση για το Άγιον Όρος είναι δυο σταθερές αρχές στη διαχρονική ιστορία της αθωνικής κοινότητας. Με εχέγγυα την ελευθερία που δίδει ο μοναχικός τρόπος ζωής και τις σταθερές βάσεις της αγιοπνευματικής ζωής, οι αγιορείτες με δυναμισμό και δημιουργική πνοή, προσλαμβάνουν και αξιοποιούν με διάκριση τα επιτεύγματα της τεχνολογίας και την πολιτισμική περιρρέουσα κατάσταση. Με το αυτό πνεύμα στην ψαλτική τέχνη η νέα γενιά αγιορειτών ψαλτών εκφράζει, με νέες εκδόσεις και συνθέσεις, την χορωδιακή ερμηνευτική πρακτική, την μουσικοθεωρητική ενασχόληση, την αδιάκοπη ανανεωτική και αναγεννησιακή διάσταση της παράδοσης.

http://www.pemptousia.gr/video/i-psaltiki-paradosi-tou-agiou-orous/

http://www.pemptousia.gr/2016/10/akousmata-apo-to-protato-ger-iakovos-kareotis/

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ - Π. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ

Οι Ωδές στη λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας

Ο Καθηγητής του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας αρχιμ. Νικόδημος Σκρέττας μιλάει στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τίτλο: «Αγία Γραφή και Ορθόδοξη Λατρεία», που συνδιοργάνωσε το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης με την Ειδική Συνοδική Επιτροπή Λειτουργικής Αναγεννήσεως. Θέμα της εισηγήσεως του ομιλούντος είναι: «Αι Ωδαί στη λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας».

http://www.pemptousia.gr/video/i-odes-sti-litourgiki-paradosi-tis-ekklisias/

Ψαλμικά πρότυπα στη θεία Λατρεία: Το παράδειγμα του «Άρατε Πύλας…», των Αναβαθμών και του Αμώμου

Ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας και καθηγητής της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ Παναγιώτης Σκαλτσής μιλάει στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τίτλο: «Αγία Γραφή και Ορθόδοξη Λατρεία», που συνδιοργάνωσε το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης με την Ειδική Συνοδική Επιτροπή Λειτουργικής Αναγεννήσεως. Θέμα της εισήγησης του ομιλούντος είναι: «Ψαλμικά πρότυπα στη θεία Λατρεία: Το παράδειγμα του ''Άρατε Πύλας...'' , των Αναβαθμών και του Αμώμου». Οι εργασίες του Συνεδρίου διεξάχθηκαν την Πέμπτη και Παρασκευή, 18 και 19 Φεβρουαρίου, στην αίθουσα της Ιερά Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης και στο κτήριο της Θεολογικής Σχολής. 

http://www.pemptousia.gr/video/psalmika-protipa-sti-thia-latria-to-paradigma-tou-arate-pilas-ton-anavathmon-ke-tou-amomou/ 

Θεόδωρος Φωκαέας (Φώκαια Ιωνίας 1790 - Κωνσταντινούπολη 1851)

Ο Θεόδωρος Φωκαέας θεωρείται ένας εκ των μεγάλων μουσικοδιδασκάλων του 19ου αι. Γεννήθηκε στη Φώκαια της Ιωνίας, υιός Παράσχου ιερέως, όπου εσπούδασε την μουσική κοντά στον Γεώργιο τον Κρήτα. Εν συνεχεία μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη όπου δρά και σταδιοδρομεί γενόμενος μαθητής των μεγάλων διδασκάλων και εφευρετών της Νέας Μεθόδου του 1814, Γρηγορίου Πρωτοψάλτου και Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος. Το κύριο έργο του ήταν η επιμέλεια και έκδοση βασικών μουσικών βιβλίων, μια ανάγκη που προκλήθηκε και από την νέα μέθοδο μουσική γραφής του 1814.

Το μελοποιητικό του έργο είναι εξίσου σημαντικό. Έχει συνθέσει τα γνωστά σύντομα Ανοιξαντάρια σε ήχο πλ. δ΄ τα οποία είναι σε ιδιαίτερη χρήση έως σήμερα. Τους Πολυελέους: Εξομολογείσθε τω Κυρίω σε ήχο δ΄ (λέγετος), Λόγον αγαθόν σε ήχο βαρύ τετράφωνο και δεύτερη εκδοχή σε ήχο πλ. δ΄ (με Θεοτοκίον το περίφημο Δέσποινα πρόσδεξαι που ψάλλεται στις αγιορείτικες αγρυπνίες), Δοξολογίες σε διάφορους ήχους, Χερουβικά κατ’ ήχον σε δύο στάσεις, αργά και σύντομα “καθώς επίσης και Κοινωνικά των Κυριακών κατ’ ήχον αργοσύντομα.

Από τα μέλη του παραμένουν ιδιαίτερα δημοφιλή τα Ανοιξαντάρια σε ήχο πλ. δ’ που ψάλλονται σχεδόν σε κάθε πανήγυρη και στο Άγιον Όρος μετά τα μεγάλα Ανοιξαντάρια του αγ. Ιωάννη του Κουκουζέλη.

http://www.cmkon.org/home.php?action=view1&category=/psaltiki/istoria_mousiki/ymnodoi/theodoros_fokaeas&hr=1&language=GR

http://www.e-kere.gr/βιογραφικά/ΘΕΟΔΩΡΟΣ-ΦΩΚΑΕΥΣ

http://www.ec-patr.net/history/TheoFokaeus.htm

http://www.pemptousia.gr/2014/11/anixantaria-kir-fokaea-psali-choros-agioriton/

Ο Πολυέλεος στην αγιορείτικη ψαλτική παράδοση

Οι Πολυέλεοι είναι μελοποιημένοι στίχοι ορισμένων ψαλμών που ψάλλονται στην ακολουθία του Όρθρου, μετά τα Καθίσματα, και τις Μεγάλες Αγρυπνίες.

Οι σπουδαιότεροι πολυέλεοι στην ιστορία της βυζαντινής μελοποιΐας είναι ο λεγόμενος «Λατρινός» Δούλοι Κύριον σε ήχο α’ και ο λεγόμενος «Κουκουμάς» Δούλοι Κύριον σε ήχο α΄του μαΐστορα Νικολάου Κουκουμά.

Στην σημερινή λειτουργική ζωή του Αγίου Όρους έχουν επιβληθεί νέες συνθέσεις συντομότερες, οι οποίες είναι αριστουργήματα. Στο Άγιον Όρος είθισται να ψάλλεται ο Πολυέλεος Δούλοι Κύριον σε ήχο πλ. α΄του Πέτρου Πελοποννησίου, ο Πολυέλεος «Εξομολογείσθε τω Κυρίω» με ακροτελεύτιο ημιστίχιο «ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού Αλληλούια», και Eκλογή αφιερωμένη στο εορταζόμενο πρόσωπο της πανηγύρεως.
pemptousia.gr

Τα Κεκραγάρια στη βυζαντινή μελοποιΐα

Ο ψαλμός ρμ΄ (140) θεωρείται ιδιαίτερα σπουδαίος για τη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας εξαιτίας του ευχαριστιακού περιεχομένου του. Από τη μελοποίηση στίχων του ψαλμού αυτού προέκυψαν τα «Κεκραγάρια», που ψάλλονται πάντοτε στην ακολουθία του Εσπερινού.

Στην ιστορία της μελοποιΐας κατέχουν σημαντική θέση καθώς παραδίδονται στη χειρόγραφη μουσική παράδοση από σημαντικούς μελοποιούς, όπως είναι ο Ιωάννης Γλυκύς, ο Χρυσάφης ο νέος και ο Μπαλάσιος ιερέας, οι οποίοι έβαλαν τη μαεστρία τους και έχουμε σήμερα λαμπρά μελοποιήματα.

Τα παλαιά επώνυμα κεκραγάρια αποδίδονται στον Άγιο Ιωάννη Δαμασκηνό και τον Ιωάννη Γλυκύ.

Οι συνθέσεις που ψάλλονται στο Άγιον Όρος σήμερα είναι μέλος του Ιακώβου Πρωτοψάλτου. Διακρίνονται για τις μελωδικές τους θέσεις και την περίτεχνη ανάπτυξή τους με την οποία εκφράζουν το πανηγυρικό των ακολουθιών. Ψάλλονται με αργό τρόπο και το ήθος τους αποπνέει κατάνυξη και μεγαλοπρέπεια, όπως το αργό κεκραγάριο του Ιακώβου Πρωτοψάλτη σε ήχο Δ΄, Παπαδικό.

Ο Ιάκωβος Πρωτοψάλτης μεσουρανεί κατά τον ΙΗ΄αι. και θεωρείται ο κατανυκτικός και μυσταγωγικός μελοποιός, τα μαθήματα του οποίου «κέρδισαν» τους αγιορείτες πατέρες και ψάλλονται αδιάκοπα μέχρι σήμερα στο Άγιον Όρος.

pemptousia.gr/2014/10/ta-kekragaria-sti-vizantini-melopiia/

pemptousia.gr/2014/09/κεκραγάρια-ηχογράφηση-στην-ιερά-μονή/